Artikels

Deel hierdie werkstuk met jou Facebook vriende

Die terza rima rymskema bestaan uit verse met drie lyn stansas in die rym skema aba, bcb, cdc (ensovoorts) maar dit eindig in ‘n enkele lyn. Hierdie rym skema was gebruik deur Dante Alighieri in sy Divina Commedia wat hy in Italiaans geskryf het. Die Divina Commedia is ‘n allegoriese werk van die digter se verbeelde reis deur die hel, vagevuur en hemel weergee en dit gee ‘n opsomming van politiese, wetenskaplike en filosofiese idees van die digter se tyd en kan geïnterpreteer word op letterlike, allegoriese, morele en mistieke vlakke.

Verskeie Engelse digters het hierdie rym skema later gebruik. Percy Bysshe Shelley se "Ode to the West Wind" is ‘n goeie voorbeeld van hierdie vers tipe.

.Hier is ‘n gedig wat ek volgens die terza rima rym skema geskryf het:



Hoe kan ek aan jou verklaar? (terza rima)

a Hoe kan ek aan jou verklaar wanneer
b ek jou lief begin kry het?
a Al vra jy my nog ‘n keer

b weet ek maar net
c dat jy my dolgelukkig maak,
b ek niemand sal toelaat om my jou te belet

c dat ek al liewer vir jou raak,
d dat jy betekenis aan my lewe gee,
c dat ek vir jou elke ander vrou sal versaak,

d dat ek onbreekbare bande met jou wil smee
e dat ek jou teenaan my vas wil trek,
d en soms maak jy my verleë

e as ek dieselfde gevoelens in jou wil wek,
f my oë die antwoorde verklap
e dat ek jou met soene wil bedek

f wonder ek of jy dit nou reeds snap?


‘n Sewe lyn stansa wat rym as ababbcc met tien lettergrepe per versreël, wat gewoonlik as jambiese pentameter geskryf word staan bekend as “Rime Royal” en was deur Chaucer uitgedink en sy volgelinge gebruik en was ook deur ander digters nageboots.. Wyatt se gedig “They flee from me” se eerste stansa gebruik hierdie vers vorm.

Hier is ‘n twee gedigte waar ek in elk twee stansas volgens die “rime royal” rym skema geskryf het om ‘n soort sonnet te maak:

Toe ons op die heuwel staan (rime royal)

a Toe ons altwee bo op die heuwel staan
b het die groot dam blink onder ons gelê
a met jou oë wat na die dagbreek opslaan,
b ons het die prag aanskou en niks gesê,
b ek wou toe graag nog daar by jou aanlê
c maar daardie prag het ons albei gevang
c as bleshoenders krassend in die lug hang.

d Daar is iets besonder aan ons saam wees,
e onuitgespreek wat ons aan mekaar bind
d waar ek grootse vreugde in jou blik lees,
e iets wat ons net hier in die natuur kan vind
e en soms is ons vir die prag daarvan blind
f maar niks kan meer suiwer rustigheid bring
f as hier waar jy reguit in my hart spring.


Hier het ons voorvaders vestings kom bou (rime royal)

a Hier het ons voorvaders vestings kom bou
b en mielielande het in prag ontstaan,
a hul het op God van die hemel vertrou
b waar daar leeus, luiperds en slange bestaan
b en hul moes diep in die wildernis gaan
c met Afrikaner beeste wat velde vol wei
c het hul lushowe gemaak van woesteny,

d die wildernis was deur pioniers getem
e wat wit wonings met hout vloere oprig,
d en hul was dapper, nooit deur vrees gestrem,
e kon voor geen groot hitte of koue swig
e het altyd gebid vir God almagtig
f om hulle te help en ook by te staan
f voor hulle soggens uit na buite gaan.


Ottava rima is ‘n agt lyn stansa wat rym as abababcc wat gewoonlik met tien lettergrepe per versreël geskryf word in jambiese pentameter en was deur Engelse digters van die Renaissance geleen van Italiaanse digters en het later baie populêr geword het. Gedeeltes uit Frere se “Whistlecraft” en Byron se “Don Juan” is goeie voorbeelde van hierdie vers tipe.

Hier is ‘n gedig wat ek volgens die “ottava rima” rym skema geskryf het:


In strate tussen geboue (Ottava rima)

a Die stad is straat op straat afgebaken
b maar in hierdie byna kil strak kontrei
a kan mens jou nogal maklik misreken
b is daar mense en verval wat kras skrei
a teen wat ‘n nuwe stad moet beteken
b en kan mens situasies nie vermei,
c tog is blou pers jakarandas in blom,
c as die nuwe lente weergaloos kom.


Die Spencer stansa (Spenserian stanza) van nege lyne wat ababbcbcc rym word regdeur die “The Faerie Queene” deur Edmund Spenser gebruik en was gedurende die romantiese tydperk deur ander digters nageaap. Die gedig “The Faerie Queene” is ‘n romantiese epiese allegorie. Spenser se gedigte stansas was geskryf met die eerste agt versreëls in jambiese pentameter (tien lettergrepe per versreël) en die negende lyn as jambiese hexameter (twaalf lettergrepe).
Hier is ‘n gedig wat ek volgens die “Spenser stansa” rym skema geskryf het:


As daardie oomblik kom (Spenser stansa)

a As daardie oomblik skielik pragtig kom
b terwyl jou klere aan jou voete val
a vou jy stadig oop soos ‘n wit rein blom
b gaan staan my lewe, my hele heelal
b hoor ek nie skote buite veraf knal
c as energie en smagting deur ons tril
b ekself tot net meer as ‘n dier verval
c jou oë skraap en skitter soos amaril
c en oomblikke vul met dit wat ons is en wil.


In die versamelde werke van A E Housman is daar verskeie gedigte wat hy in die rymskema aabcccb / eefgggf / hhijjji geskryf het. Sy gedig “How clear, how lovely bright” XVI uit sy bundel “More Poems” is slegs een voorbeeld daarvan.

Hier is ‘n gedig wat ek volgens die “Housman” rym skema geskryf het:


Ek het met jou die wêreld van my kleintyd ingestap (Houseman stansa)

a Ek het met jou die wêreld van my kleintyd ingestap
a in die veld het ons, ons bevind weg van waar skote klap
b en ons het probeer om hier weer vrede te vind
c waar mispel bome staan, stamvrugte en wilde perskes floreer
c wou ons die verplettering van die stad afleer
c het ons vir ‘n tyd ons rug op die beskawing gekeer
b waar die neonligte verblind.

e Jy was meer as ‘n plaas nooi vir my,
e het my ‘n wilde wêreld ingelei,
f jouself verbind om my weer van die natuur te leer,
g om die teenwoordigheid van God te sien,
g Hom in stil eerbiedigheid te dien
g en wat tussen ons blom sou miskien
f alle vorige vreugdes oorweldig en voor ek kon keer

h het ek nog liewer vir jou geword,
h my drome en ideale in jou hart uitgestort
i so asof ons liefde ewiglik kon hou
j het ons daagliks die veld ingevaar,
j en ek jy het met mekaar
j grootse tye gedeel was onskeidbaar bymekaar
i totdat die dood ongenaakbaar sy kloue om jou vou.


Hier is my eie skema: aabba / ccddc / eeffe wat ek van A E Housman se rym skema afgelei het en u sal merk dat dit baie soos die limeriek vorm is, maar daar is geen verandering of draaiing in die vyfde versreël nie en hierdie tipe gedig bestaan uit drie stansas:


Hoe langsaam draal die aande verby

a Hoe langsaam draal die aande verby
a as skaduwees uitrek en nuwe vorme kry
b my lewe heeltemal doelloos begin lyk
b terwyl my gedagtes nie van jou af kan wyk,
a die wind eentonig om die huis se hoek sny

c en ek my nie by woorde of verse kan bepaal
c jou foto van die rak afhaal
d en terugkeer na die donker kuil
d om weer daar teen die wêreld te skuil
c en in die verlede by vergete tye ronddwaal.

e Ek wonder wat jy nou van my verse sou dink,
e of jou oë met vreugde daaroor sou blink
f of sal jy iewers in die woorde verdwaal,
f jouself vind in ons ou hartseer verhaal
e en soms is dit asof ek nog jou stem hoor klink.

A Roland Holst se gedig “Een winter aan zee” het die rym skema: abacbdcd wat ook in Ernst van Heerden se gedig “Een winter aan zee” voorkom in sy digbundel “Kwadratuur van die sirkel.” Hier is ‘n gedig wat ek volgens A Roland Holst se rym skema geskryf het:


Een winter by die see (A Roland Holst stansa)

a Meters onder die oppervlak lê rotse, ru, swart en blink
b waar alles gehul is in ‘n skemerlig wat van bo deursyfer
a waar see grasse en bamboese in die deining rond rinkink,
c as soekers met duikbril en suurstof tenk nog dieper swem,
b ‘n gebroke oppervlak wat met koraal bedek is probeer ontsyfer
d maar vind slegs verrotte kiste, ‘n oeroue skip se skelet,
c as ‘n haai te na verbykom is daar ‘n duiker wat sy mes omklem,
d wanneer dit verdwyn weer na die toneel op die seebodem let.

[Verwysings: “Een winter aan zee” deur A Roland Holst en “Een winter aan zee” deur Ernst van Heerden.]



Spaar Geld op Versekering

Lucky Lottos

Van ons ander lede

tussen woorde se oop spasies

deur BennyB

Die bundel dra ek op aan elke leser. Al word slegs een mens deur die verse geraak, al gee dit slegs een mens hoop dan is my hart rustig en nou en môre vir my perfek!



picture

Kompetisies

Kyk watse opwindende kompetisies tans beskikbaar is

picture

Nuusbriewe

Registreer nou om nuusbriewe van Woes te ontvang

picture

Winkel

Woes skrywers wat self publiseer se boeke is in die winkel beskikbaar